Doç. Dr.
Belgin Usta Güç
Çocuk Alerji ve İmmünoloji, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Çocuk alerji doktoru (çocuk immünoloji ve alerji uzmanı), bebeklikten ergenlik dönemine kadar görülen alerjik hastalıkların ve bazı bağışıklık sistemi bozukluklarının tanı ve takibi ile ilgilenir. En sık karşılaşılan durumlar arasında besin alerjileri, alerjik astım, alerjik rinit (saman nezlesi), atopik dermatit (egzama), ürtiker (kurdeşen) ve ilaç alerjileri yer alır. Ayrıca sık enfeksiyon geçirme gibi bağışıklık sistemi ile ilişkili şüpheli durumlar da çocuk alerji uzmanı tarafından değerlendirilir. Tanı süreci; ayrıntılı öykü, fizik muayene ve gerekli görülen alerji testleri ile planlanır. Her hastalıkta olduğu gibi kesin değerlendirme için uzman hekim muayenesi gereklidir.

Çocuğunuzda tekrarlayan hırıltı, uzun süren öksürük, sık burun akıntısı, cilt döküntüleri veya belirli gıdalar sonrası gelişen reaksiyonlar varsa çocuk alerji uzmanına başvurulması önerilir. Özellikle besin tüketimi sonrası dudak şişmesi, kusma, yaygın döküntü veya nefes darlığı gibi belirtiler ortaya çıkıyorsa gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. Sık enfeksiyon geçirme ya da büyüme-gelişme geriliği gibi durumlar da bağışıklık sistemi açısından inceleme gerektirebilir. Erken dönemde yapılan değerlendirme, olası alerjik hastalıkların kontrol altına alınmasında önem taşır. Ancak her belirti alerji anlamına gelmez; doğru tanı için uzman görüşü gereklidir.

Bebeklerde alerji belirtileri genellikle cilt, sindirim sistemi veya solunum yolları üzerinden ortaya çıkar. En sık görülen bulgular arasında inatçı egzama, kanlı veya mukuslu kaka, aşırı gaz, kusma, hırıltı ve tekrarlayan burun tıkanıklığı yer alabilir. Besin alerjileri özellikle ilk bir yaşta daha sık görülür ve anne sütü alan bebeklerde dahi belirti verebilir. Ancak bu belirtiler farklı hastalıklarla da ilişkili olabileceğinden tek başına alerji tanısı koydurmaz. Tanı, çocuk alerji uzmanı tarafından yapılan klinik değerlendirme ve gerekli görülen testler ile netleştirilir.

Çocuklarda bağışıklık sistemi zayıflığı (primer immün yetmezlik) genellikle sık ve ağır enfeksiyonlarla kendini gösterebilir. Yılda çok sayıda zatürre, orta kulak iltihabı, sinüzit veya antibiyotik tedavisine rağmen zor iyileşen enfeksiyonlar dikkat çekici olabilir. Ayrıca büyüme geriliği, tekrarlayan apseler veya ailede bağışıklık sistemi hastalığı öyküsü bulunması da değerlendirme gerektirebilir. Bununla birlikte çocukluk çağında enfeksiyon geçirmek her zaman bağışıklık zayıflığı anlamına gelmez. Kesin değerlendirme, çocuk immünoloji ve alerji uzmanı tarafından yapılmalıdır.

Çocuklarda alerjik astım; tekrarlayan hırıltı, nefes darlığı, göğüste sıkışma hissi ve özellikle gece artan öksürük ile kendini gösterebilir. Belirtiler genellikle ev tozu akarları, polen, hayvan tüyü veya enfeksiyonlar gibi tetikleyicilerle ortaya çıkar. Egzersiz sonrası öksürük veya sık bronşit tanısı alma durumu da astım açısından değerlendirilmelidir. Tanı, klinik öykü, fizik muayene ve yaşa uygun solunum fonksiyon testleri ile konulur. Erken tanı ve düzenli takip, hastalığın kontrolünde önemlidir.

Çocuklarda alerji testleri, şüphe edilen alerjenin türüne göre planlanır. En sık kullanılan yöntemler arasında deri prick testi ve kanda spesifik IgE ölçümü yer alır. Bazı durumlarda yama testi (patch test) veya kontrollü besin yükleme testleri uygulanabilir. Hangi testin yapılacağına hastanın yaşı, klinik bulguları ve öyküsü doğrultusunda çocuk alerji uzmanı karar verir. Test sonuçları tek başına değil, klinik değerlendirme ile birlikte yorumlanmalıdır.